Το βιβλίο Εγγράµµατοι σε έναν ψηφιακό κόσµο: Παιδεία στα Μέσα και την Πληροφορία αποτελεί ένα από τα πιο ολοκληρωµένα έργα στον τοµέα του ψηφιακού γραµµατισµού και της εκπαίδευσης στα µέσα. Η προσέγγιση της κας Χρυσανθοπούλου συνδυάζει θεωρητική θεµελίωση και εµπειρική έρευνα, γεγονός που καθιστά το βιβλίο ένα πολύτιµο εργαλείο για ερευνητές, εκπαιδευτικούς, δηµοσιογράφους και για κάθε πολίτη που επιθυµεί να κατανοήσει καλύτερα τις προκλήσεις του ψηφιακού κόσµου.
Τι σηµαίνει να είµαστε εγγράµµατοι σε έναν ψηφιακό κόσµο; Αρκεί η ανάγνωση και η γραφή του σχολείου για να τα βγάλουµε πέρα µε τις νέες τεχνολογίες, τα ψηφιακά µέσα, την τεχνητή νοηµοσύνη, την ανεξέλεγκτη πληροφορία στο διαδίκτυο, τους περισπασµούς, την έλλειψη αξιολόγησης; Ποιοι είναι οι ψηφιακοί γραµµατισµοί και πώς τους αποκτούµε;
Γιατί πολλοί µορφωµένοι άνθρωποι σήµερα χαρακτηρίζονται ως λειτουργικά αναλφάβητοι στον ψηφιακό κόσµο; Τι είναι ο λειτουργικός, ο ψηφιακός, ο σχολικός, ο πολυτροπικός και ο κριτικός γραµµατισµός και πώς τους µετράµε; Πώς αντιµετωπίζουµε την υπερφόρτωση µε πληροφορίες στο διαδίκτυο;
Γιατί χρειάζεται να εκπαιδευτούµε για να µπορούµε να διαβάζουµε τις ειδήσεις; Γιατί δυσκολευόµαστε να διακρίνουµε την αξιόπιστη πληροφορία και γιατί η παραπληροφόρηση επικρατεί στο διαδίκτυο; Ποιοι είναι οι γνωστικοί περιορισµοί που µας εµποδίζουν να καταλάβουµε αν µια πληροφορία είναι αληθής ή ψευδής, ή να διακρίνουµε µια γνώµη από ένα γεγονός; Πώς οι ψηφιακές τεχνολογίες και οι δεξιότητες γραµµατισµού συνδέονται µε την έννοια της δηµοκρατικής συµµετοχής; Ποιες παρεµβάσεις είναι απαραίτητες ώστε οι απόφοιτοι της δευτεροβάθµιας και τριτοβάθµιας εκπαίδευσης να είναι έτοιµοι για τον θαυµαστό καινούργιο ψηφιακό κόσµο;
Γιατί αναθέτουµε ανώτερες ανθρώπινες γνωστικές λειτουργίες, όπως η µνήµη, σε µια µηχανή; Τι είναι οι εγγράµµατες µηχανές και πώς τις χρησιµοποιούµε; Μαθαίνουµε καλύτερα από την οθόνη ή το χαρτί;
Οι ψηφιακές τεχνολογίες επιβάλλουν µια νέα µορφή παιδείας, ένα σύνολο δεξιοτήτων, γνώσεων και πρακτικών που µας επιτρέπουν να έχουµε πρόσβαση, να αξιολογούµε κριτικά, να επικοινωνούµε, να συµµετέχουµε και να εκφραζόµαστε σε παγκόσµιες διασυνδεδεµένες κοινότητες.
Το βιβλίο αυτό καταγράφει τα ερωτήµατα που απασχολούν όλους µας, εντοπίζει τις ανάγκες παιδιών και ενηλίκων και δίνει υλοποιήσιµες απαντήσεις.
Διαβάστε εδώ τα περιεχόμενα και εδώ την εισαγωγή του βιβλίου.
Παρακολουθήστε εδώ την παρουσίαση του βιβλίου στο πλαίσιο της 21ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης 2025. Για το βιβλίο μίλησαν οι: Χρήστος Φραγκονικολόπουλος, Κοσμήτορας στη Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Νίκος Παναγιώτου, Καθηγητής στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, Ανθή Μπάλιου, Βιβλιοθηκονόμος - Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας,Υποψήφια Διδάκτωρ - Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, και η συγγραφέας (09/05/2025).
Διαβάστε εδώ την ομιλία του Χρήστου Φραγκονικολόπουλου, όπως αναδημοσιεύτηκε στην Athens Voice (9/05/2025).
Ακούστε εδώ μια συζήτηση της Κατερίνας Χρυσανθοπούλου με την Ιωάννα Νιαώτη για την εκπομπή “NaMaste @ΔΕΥΤΕΡΟ” (13/09/2025).
Ακούστε εδώ μια συνέντευξη στην Βάλια Καϊμάκη για την εκπομπή Ψηφιακά Σάββατα (20.09.2025) Ert news Media (ακούστε μετά το 00:10:13).
Γράφει η Δήμητρα Γκρους για την Athens Voice
Τι είναι το Media Literacy και πότε επιτέλους θα το μαθαίνουμε στο σχολείο;
Πώς θα είμαστε εγγράματοι σ’ έναν ψηφιακό κόσμο;
(...) Στον νέο αυτό κόσμο της υπερπληροφόρησης το μυαλό ποτέ δεν ησυχάζει, και η τεχνολογία τρέχει απελπιστικά γρήγορα. Έχουμε προλάβει, σαν κοινωνίες, να εξοπλιστούμε με καινούργια εργαλεία και δεξιότητες;
Η Κατερίνα Χρυσανθοπούλου ασχολείται με μια έννοια που θα έπρεπε όχι μόνο να τη συζητάμε από το πρωί μέχρι το βράδυ, αλλά να υπάρχει ως μάθημα στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, όπως συμβαίνει άλλωστε σε κάποιες χώρες της Ευρώπης: Media & Information Literacy. Δεν είναι απλώς μια δεξιότητα: είναι ένα φίλτρο απαραίτητο για να κινούμαστε με ασφάλεια στη σύγχρονη πραγματικότητα, να προστατευόμαστε από τη χειραγώγηση και τα fake news και να συμμετέχουμε συνειδητά στη δημοκρατική ζωή. Αν αυτό είναι τεράστιο ζητούμενο για τις μεγαλύτερες ηλικίες, όλους εμάς που είμαστε ψηφιακοί μετανάστες και έχουμε το κριτήριο της παλιάς χρήσης της πληροφορίας, τι ισχύει για τα παιδιά και τους νέους ανθρώπους που είναι ψηφιακοί ιθαγενείς;
Στον νέο ψηφιακό κόσμο κάτι που έχει αλλάξει εκ θεμελίων είναι η σχέση μας με την απόκτηση της γνώσης. «Εμείς μαθαίναμε ότι, αν έβλεπες κάτι στην εγκυκλοπαίδεια, είναι έγκυρη γνώση, αλλά, αν σου έλεγε κάτι ο φίλος σου στο καφενείο, αυτό δεν θα ήταν απαραίτητα σωστό. Οι νεότερες ηλικίες, όμως, που ζουν περισσότερο στον digital κόσμο, παίρνουν όλη την πληροφορία από το διαδίκτυο, όπου το περιεχόμενο είναι ανεξέλεγκτο. Γκουγκλάρουν τα πάντα, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις σ’ αυτό που εντοπίζουν, αν είναι αξιόπιστο ή όχι. Υιοθετούν, πιστεύουν ή αναπαράγουν την πληροφορία χωρίς να μπορούν εύκολα να αξιολογήσουν την εγκυρότητα και τον στόχο της, και το σημαντικότερο, ιδίως για τις μικρές ηλικίες, δεν ξέρουν από πού προέρχεται».
Με την Κατερίνα συζητάμε το αυτονόητο πια: οι μεγαλύτερες γενιές μπαινοβγαίνουμε στους δύο κόσμους, στον φυσικό και στον ψηφιακό, ενώ οι νεότεροι έχουν στο κεφάλι τους μία ενιαία πραγματικότητα. «Ο ψηφιακός και ο φυσικός κόσμος είναι ένα συνεχές για τις μικρότερες γενιές, κι αυτό προϋποθέτει μια διαφορετική αντίληψη, εμείς δεν μπορούμε να καταλάβουμε πώς βιώνουν την πραγματικότητα τα παιδιά ή οι νέοι που είναι σήμερα 20 χρονών». Εφόσον η πρόσληψη της πραγματικότητας γίνεται μέσω της οθόνης, έχουν τα εφόδια που θα τους βοηθήσουν να κινηθούν με ασφάλεια μέσα εκεί; Μπορούν να αξιολογήσουν την πληροφορία που λαμβάνουν, ή να αντιληφθούν τη σημασία της;
Διαβάστε το άρθρο εδώ
γράφει η Δ. Γκρους, Αthens Voice(06/06/2025)
Podcast Καλειδοσκόπιο του Media Owl
Στο σημερινό «Καλειδοσκόπιο του Media Owl», φιλοξενούμε την Κατερίνα Χρυσανθοπούλου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Α.Π.Θ., διδάσκουσα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και συγγραφέα του βιβλίου «Εγγράμματοι σε έναν ψηφιακό κόσμο» ένα έργο που επιδιώκει να εξηγήσει γιατί ακόμα και οι πιο μορφωμένοι άνθρωποι μπορούν να είναι τελικά λειτουργικά αναλφάβητοι όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν την υπερπληροφόρηση, την παραπληροφόρηση και να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά τα Social Media και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Μαζί αναζητούμε απαντήσεις για το πώς θα γίνουμε εγγράμματοι στον θαυμαστό νέο ψηφιακό μας κόσμο:
❓Πώς μπορούμε να είμαστε πραγματικά εγγράμματοι στον 21ο αιώνα;
❓Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τα παιδιά μας από την ψηφιακή σύγχυση της εποχής μας;
❓Γιατί η ψηφιακή παιδεία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά μια επιτακτική ανάγκη της εποχής και του εκπαιδευτικού μας συστήματος;
Aκούστε την εκπομπή σε youtube & spotify
No35, Καλειδοσκόπιο του Media Owl (22/06/2025)
«Πώς θα μάθουν τα παιδιά οτιδήποτε, αν το κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη για αυτά;»
Συνέντευξη στον Σόλωνα Παπαγεωργίου για την Bookpress
Στη μελέτη της Εγγράμματοι σε έναν ψηφιακό κόσμο (εκδ. Τόπος), η Κατερίνα Χρυσανθοπούλου μιλά για την Παιδεία στα Μέσα και την Πληροφορία, όρο που αφορά στην ύπαρξη του ατόμου στο διαδίκτυο, τη χρήση των ψηφιακών μέσων και την ικανότητα συλλογής ορθών πληροφοριών. Το συγκεκριμένο πεδίο, που δεν έχει ενταχθεί ακόμα στα σχολικά προγράμματα, αποκτά μεγάλο ενδιαφέρον στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, των βίντεο deepfake και των ψευδών ειδήσεων, που η αλήθεια και το ψέμα μοιάζει να μπλέκονται μεταξύ τους όλο περισσότερο.
Μίλησαμε με τη συγγραφέα για το βιβλίο της, για τα χαρακτηριστικά της ΠΜΠ, τον τρόπο που αυτή μπορεί να συστηθεί στα νεαρά άτομα, την έλευση της ΤΝ και τις τεκτονικές αλλαγές που φαίνεται να έχει ήδη προκαλέσει.
Στο επίκεντρο της μελέτης σας βρίσκεται η Παιδεία στα Μέσα και την Πληροφορία, η ΠΜΠ, ένας όρος που καλύπτει διάφορες μορφές του ψηφιακού γραμματισμού, της ύπαρξης δηλαδή του ατόμου στο διαδίκτυο και της διαχείρισης των πληροφοριών εντός αυτού. Η ΠΜΠ είναι ένας όρος ομπρέλα, με ποια λόγια θα τον συνοψίζατε;
Στη γενιά μου γνωρίσαμε τον κόσμο μέσα από συγκεκριμένες δομές, ταξινομίες γνώσης και ξεκάθαρους κανόνες, που οργάνωναν την πληροφορία και τις ανθρώπινες σχέσεις. Σήμερα, όμως, με την εκρηκτική διάδοση της ψηφιακής τεχνολογίας και των κοινωνικών δικτύων, ο τρόπος με τον οποίο οι νεότεροι προσεγγίζουν τη γνώση, την πληροφορία και την επικοινωνία είναι εντελώς διαφορετικός: ζουν μέσα σε ένα συνεχές, συχνά χαοτικό, ρεύμα δεδομένων, όπου οι παραδοσιακές διακρίσεις ανάμεσα σε είδη, αξίες και ιεραρχήσεις δεν είναι πια αυτονόητες. (...).
Διαβάστε τη συνέχεια εδώ
Σ. Παπαγεωργίου, 03/12/2025, 018.bookpress.gr
Παρακολουθήστε την παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα, Gustav Cafe (10/06/2025).
Μίλησαν οι: Ειρήνη Ανδριοπούλου (Διευθύντρια Creative Hub, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων & Δημιουργίας, EU Media & Digital Literacy Expert), Παναγιώτης Κάπος (Δρ. Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αντιπρόεδρος Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού), Εύη Μάμαλη (Δρ. Επιστήμων Αγωγής ΠΤΔΕ Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Εκπαιδευτικός) και η συγγραφέας. Την εκδήλωση συντονίζει η δημοσιογράφος Δήμητρα Γκρους.
Προσθήκη στο καλάθι
