ΚΩΔΙΚΟΣ ΕΥΔΟΞΟΥ: 153577761

Εξώφυλλο & Δελτίο τύπου

1η Έκδοση: Μάιος 2026

Πρόλογος – Επιστημονική επιμέλεια: Ντίνα Βαΐου & Ίρις Πολύζου

Δείτε τα περιεχόμενα του βιβλίου και την εισαγωγή της συγγραφέως

Για πολλά χρόνια οι γυναίκες απουσίαζαν από τις κυρίαρχες αφηγήσεις που αφορούσαν τις μεταναστευτικές ροές στη Μεσόγειο από την Αφρικανική ήπειρο. Ο κόσμος τις φανταζόταν περισσότερο ως Πηνελόπες, υπομονετικές και στάσιμες, σε διαρκή αναμονή της επιστροφής του συζύγου τους. Το ζήτημα της δικής τους μετακίνησης σε άλλο τόπο δεν το εξέταζε κανείς. Υπήρχαν ωστόσο και εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές γυναίκες που μεταναστεύουν, που εγκαταλείπουν την εστία και την οικογένειά τους και διασχίζουν την έρημο και τη Μεσόγειο. Κάποιες δεν φτάνουν ποτέ στον προορισμό τους.

Βασισμένο σε μια μακρόχρονη έρευνα που ξεκινά από τη δεκαετία του 2000, η οποία υλοποιήθηκε στο γεωγραφικό όριο της Ευρώπης –στην Ιταλία και τη Μάλτα–, το βιβλίο Οι κολασμένες της θάλασσας της γεωγράφου Καµίγ Σµολ διερευνά τα ίχνη όσων γυναικών επέζησαν. Μέσω των αφηγήσεων που συλλέχθηκαν, αναπαριστά τις διαδρομές τους, τους σκληρούς αποχωρισμούς, τις συναντήσεις ή τις σχέσεις που σύναψαν στη διάρκεια του ταξιδιού τους. Προσφέρει μια διεισδυτική ανάγνωση της καθημερινότητας των μεταναστριών στα κέντρα υποδοχής, όπου οι διαδρομές τους βρίσκονται είτε σε αναστολή («ούτε πραγματικά εγκατεστημένες») είτε σε αναμονή της αναγνώρισής τους («ούτε πραγματικά απελασμένες») από μια Ευρώπη η οποία συχνά τις απορρίπτει.

Ανασυνθέτοντας τις πολύπλευρες όψεις αυτών των διαδρομών, η συγγραφέας μελετά την ιστορία των μεταναστεύσεων στη Μεσόγειο μέσα από την οπτική των γυναικών που τις έζησαν, αφήνοντας στην άκρη τα δίπολα μετανάστρια-θύμα ή μετανάστρια-ηρωίδα, ώστε να αναδυθεί η αληθινή εμπειρία, ώστε να κατανοήσουμε τα βαθύτερα αίτια και το τι διακυβεύεται στην απόπειρά τους να διασχίσουν γεωγραφικά σύνορα και κόσμους.

Διαβάστε τα περιεχόμενα και τον πρόλογο, εδώ

Όταν το σύνορο γίνεται τρόπος ζωής,
γράφει η Δήμητρα Ντζαδήμα, στο Fractal

(...)  το βιβλίο αποτελεί ένα έργο που ξεπερνά τα όρια των μεταναστευτικών σπουδών και συμβάλλει ουσιαστικά στη σύγχρονη συζήτηση για την κινητικότητα, την εξουσία και τις έμφυλες όψεις της κοινωνικής ανισότητας.  Η συμβολή του έγκειται στο ότι μας καλεί να μετατοπίσουμε το ερώτημα από το «ποιοι περνούν τα σύνορα» στο «πώς τα σύνορα διαμορφώνουν ζωές, σχέσεις και υποκειμενικότητες». Έτσι το έργο της Schmoll δικαίως συγκαταλέγεται ανάμεσα στις σημαντικότερες παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαετίας στις μεταναστευτικές σπουδές και στις σπουδές φύλου. (...)

Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Δήμητρα Ντζαδήμα, Fractal (6/6/26)

Ικέτιδες από την Αφρική στις ακτές της Μεσογείου
γράφει η Μαρία Μοίρα, στη Bookpress

(…) Τα σύνορα, σύμφωνα με τη συγγραφέα, δεν είναι μια γραμμή που διαχωρίζει με σαφήνεια το εδώ από το εκεί, τη μία χώρα από την άλλη, ώστε η διάβασή τους να έχει έναν τελεσίδικο και αποτελεσματικό χαρακτήρα. Λειτουργούν ως ένας κρίσιμος και θολός ενδιάμεσος τόπος παγίδευσης και εμπορευματοποίησης, καθώς στην επικράτειά τους αναπτύσσεται μια άτυπη οικονομία με αντικείμενο την εκμετάλλευση, τον διαχωρισμό και την διακίνηση ανθρώπων. Κάτι που αφορά ιδιαίτερα και με δραματικά επακόλουθα στην ασφαλή κινητικότητα των γυναικών. Διότι οι δομές υποδοχής και τα κέντρα φιλοξενίας είναι χώροι στέρησης και απομόνωσης, ακινησίας, πλήξης και ανίας, τοποθετημένοι στο περιθώριο, με έντονο τον χαρακτήρα της πειθάρχησης και της συμμόρφωσης, της επιτήρησης και του ελέγχου. Θέτουν πολλαπλούς φραγμούς στην επικοινωνία με τον έξω κόσμο και ισοπεδώνουν σταδιακά την προσωπικότητα των ανθρώπων. (…)

Το βιβλίο της Καμίγ Σμολ επεξεργάζεται με ευαισθησία και άρτια τεκμηρίωση αυτές τις σύνθετες όψεις και τις πολύπλοκες πτυχές του ζητήματος της μετανάστευσης των Αφρικανών γυναικών που διακινδυνεύουν να διασχίσουν την Μεσόγειο. Ακολουθώντας τα ίχνη τους σ’ αυτήν την περιπέτεια που έχει μακρά διάρκεια, οδύνη και ανασφάλεια σε όλες τις φάσεις, ανασυνθέτει τις πολλαπλές ιστορίες και τις μαρτυρίες όσων επέζησαν για να μοιραστούν τις εμπειρίες τόσο από το ταξίδι τους όσο και από τους τόπους υποδοχής στα ευρωπαϊκά εδάφη, όπου παραμένουν σε μια πολυετή, μετέωρη κατάσταση εκκρεμότητας και αναβολής.

Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Μαρία Μοίρα, Bookpress (6/7/2026)

Γυναίκες στα σύνορα
γράφει ο Παναγιώτης Σωτήρης, στην εφημερίδα Τα Νέα

Η Σμολ επιμένει ότι πρέπει να αποφύγουμε την επιμονή σε μια φιγούρα μετανάστριας θύματος, που είναι διαρκώς ευάλωτη, γιατί αυτό ανασυνθέτει μονόπλευρα την ιστορία αυτών των γυναικών που επινοούν πλήθος στρατηγικών αντίστασης, αλλά και τη φιγούρα της μετανάστριας-ηρωίδας που μέσα από την μετανάστευση απελευθερώνεται. Η μετανάστευση είναι αμφίσημη εξ ορισμού και όχι μονοσήμαντη. Όμως, η Ευρώπη κατρακυλάει σε μια βάναυση αντιμετώπισή, παρά τη ρητορική «προστασίας των θυμάτων», με τη Σμολ να καταγράφει τις συνθήκες στα σύνορα και στα κάθε λογής κέντρα κράτησης, και το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατοπίζεται στην ακύρωση του δικαιώματος στο άσυλο και τη μετανάστευση και πρωτίστως να αναζητά τρόπους να εντατικοποιήσει τις απελάσεις, στη χώρα εισόδου αρχικά, στη χώρα προέλευσης αργότερα. Με ανοιχτό το ενδεχόμενο σε αυτό που περιγράφει η Σμολ στο βιβλίο της (που κυκλοφόρησε στα γαλλικά το 2020) να προστεθεί η απάνθρωπη μετακίνηση στα κέντρα κράτησης σε «τρίτες χώρες».

Η Σμολ σε όλες τις ιστορίες που περιλαμβάνει στο βιβλίο δεν παραβλέπει να καταγράψει όλες τις στρατηγικές αντίστασης, αυτών των γυναικών, από πρακτικές αλληλεγγύης έως τη χρήση του διαδικτύου. Και υπογραμμίζει ότι «ασφαλώς, τα εμπόδια και οι φραγμοί που ορθώνονται στον δρόμο των γυναικών συνεχώς αυξάνονται. Προσκρούουν, όμως, στη θέλησή τους για αυτονομία και στην ανθεκτικότητα των ονείρων τους. Ένα είναι βέβαιο, δεν πρόκειται να σταματήσουν να κινούνται.

Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Παναγιώτης Σωτήρης, Τα Νέα (16/7/2026)

Γράφει η Αλίκη Κοσυφολόγου, στο Jacobin

(...) Όπως επισημαίνεται και στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου που υπογράφουν η Ίρις Πολύζου και η Ντίνα Βαίου, ο τίτλος του βιβλίου της Camille Schmoll αποτελεί ευθεία αναφορά στο σημαντικότερο ίσως έργο του Franz Fanon (Tης γης οι κολασμένοι). Η αναφορά αυτή τεκμηριώνεται από τα ερευνητικά ερωτήματα που θέτει η συγγραφέας και τον τρόπο που πολιτικά ερμηνεύει τα συμπεράσματα που προκύπτουν μέσα από τη μελέτη και την έρευνα της. Μέσα από την πρωτότυπη μεθοδολογία της «εθνογραφίας εν κινήσει[1]» που εφαρμόζει, η Schmoll μελετά τις πολύπλευρες έμφυλες όψεις της μεταναστευτικής εμπειρίας μέσα από το πρίσμα της ιστορικοποιημένης και γενεαλογικής βίας της αποικιοκρατίας.

Το βιβλίο της Schmoll είναι προϊόν μιας μακρόχρονης έρευνας που έχει την αφετηρία της στις αρχές του 2000 με εφαλτήριο τις διαδρομές και την κινητικότητα γυναικών μεταναστριών από τις χώρες της Ανατολικής και Δυτικής Αφρικής και το Μαγκρέπ μέχρι τη Μεσόγειο. Η συγγραφέας συνδυάζει τη συστηματική επιτόπια παρατήρηση, τις σε βάθος συνεντεύξεις και την μελέτη των διαρκώς μεταβαλλόμενων πολιτικών για την μετανάστευση στην Ευρώπη και γύρω από αυτή. (...)

Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Αλίκη Κοσυφολόγου, Jacobin Greece (28/7/2026)