Κι αν δεν είμαστε –απλώς– (βιολογικές) υπολογιστικές μηχανές;
Κι αν η φύση δεν συντίθεται –απλώς– από διακριτά δεδομένα;
Το βιβλίο αποτελεί μια φιλοσοφική μελέτη των θεμελίων και μερικών σημαντικών συνεπειών της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα κεφάλαιά του επανεξετάζουν το τρίπτυχο άνθρωπος–φύση–τεχνολογία με αναφορά στο εν λόγω τεχνούργημα, επιχειρώντας να το θέσουν ενώπιον του πραγματικού του εαυτού που συχνά λησμονείται ή αποκρύπτεται. Στόχος του είναι να συμβάλει στην αποδόμηση εσφαλμένων πεποιθήσεων και δυστοπικών προβλέψεων που θεμελιώνονται σε παρανοήσεις ή εξιδανικεύσεις γύρω από τη φύση, τις εφαρμογές και τη λειτουργία της (πιο σωστά διατυπωμένης από τον συγγραφέα) Τεχνητής «Νοημοσύνης».
Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύεται ως κεντρικό πρόβλημα η εγκατάλειψη της κριτικής αναζήτησης για το τι συνιστά νοημοσύνη στον άνθρωπο. Στα μέσα του 20ού αιώνα και στη βάση οντολογικών και επιστημολογικών θεμελίων που διαμορφώθηκαν σταδιακά ήδη από την αυγή της νεωτερικότητας, η επιστημονική κοινότητα αποδέχθηκε ως δεδομένες, αφενός, την υπόθεση ότι φύση και κόσμος μπορούν να δεδομενοποιηθούν ολοκληρωτικά και, αφετέρου, πως η νοημοσύνη εξαντλείται στην υπολογιστική επεξεργασία (των δεδομένων του κόσμου) – κι εφόσον η τελευταία μπορεί να προγραμματιστεί σε τεχνητά κατασκευασμένες μηχανές, οι ίδιες θεωρήθηκαν «νοήμονες». Αν όμως, όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η νοημοσύνη δεν περιορίζεται σε αυτή τη λειτουργία, τότε ο όρος «Τεχνητή Νοημοσύνη» είναι παραπλανητικός. Η νοηματοδότηση, η φαντασία, η σωματικότητα, η περιέργεια, το ενδιαφέρον, η ανησυχία, η βούληση –έννοιες που αντιστέκονται στην προσομοίωση από μηχανές– αναδεικνύονται ως τα όρια των μηχανών.
Το βιβλίο δεν απορρίπτει την Τεχνητή Νοημοσύνη συλλήβδην ούτε είναι τεχνοφοβικό. Επιχειρεί, όμως, να την τοποθετήσει –ή, ίσως, να την επαναφέρει– στη θέση της. Με αυτόν τον τρόπο επιθυμεί να συνεισφέρει στον περιορισμό των μυθευμάτων που δημιουργούνται γύρω της, τα οποία είναι υπεύθυνα για τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνέπειές της.
"Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για την τεχνητή νοημοσύνη"
Γράφει ο Βασίλης Σκουρής, στο DNEWS
(...) Ένα ζήτημα που πρέπει να σκεφτούμε, για να εκτιμήσουμε σωστά την κατάσταση με την ΤΝ, είναι το γιατί και το πώς αυτό το πεδίο έρευνας έχει λάβει τόσο μεγάλη έκταση σήμερα συγκεκριμένα. Ως ερευνητικό πρόγραμμα υπάρχει πολλές δεκαετίες τώρα, αλλά παρέμενε κλεισμένο στα ερευνητικά εργαστήρια, όπως σήμερα παραμένουν χιλιάδες άλλα ερευνητικά προγράμματα, την ύπαρξη των οποίων δεν μαθαίνουμε καν. Πώς έφτασε να καταστεί τόσο σημαντικό, σε σημείο που επηρεάζει, πλέον, την πορεία της ανθρωπότητας και του πλανήτη; Δύο έννοιες είναι σημαντικές ως προς αυτό το ερώτημα, και συνδέονται, μάλιστα, με την οντολογική παραδοχή που εξετάσαμε σε όλο το εύρος του παρόντος βιβλίου: δεδομενοκρατία και καπιταλισμός της επιτήρησης. (...)
Διαβάστε περισσότερα εδώ
Βασίλης Σκουρής, DNEWS (08/03/2026)
Κινδυνεύουμε, όντως, από την τεχνητή νοημοσύνη; Ένα βιβλίο που ρίχνει φως στην τεχνολογία που ήρθε να ανατρέψει όλα όσα γνωρίζαμε και όσα φανταζόμασταν για το μέλλον της ανθρωπότητας,
γράφει ο Τάσος Τσακίρογλου, στο ROSA
(...) Το βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη «Η τεχνητή νοημοσύνη ενώπιον του εαυτού της: επανεξέταση της σχέσης ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας» (εκδόσεις Τόπος) είναι ένα απολύτως χρήσιμο εργαλείο για τους κινδύνους που εγκυμονούν οι τεχνοκρατικές βεβαιότητες και όσον αφορά την εκπαίδευση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ανάλογα με τον ποιος την εκπαιδεύει να υιοθετήσει όλες τις προκαταλήψεις του, με αποτέλεσμα, για παράδειγμα στις ΗΠΑ, να αναπαραγάγει όλο το ρατσισμό σε βάρος των αφροαμερικανών. Επίσης, από το 2014 διεξάγονται στη Γενεύη συζητήσεις σε διπλωματικό επίπεδο με σκοπό την απαγόρευση των ΦΑΟΣ (Φονικά Αυτόνομα Οπλικά Συστήματα). Την ίδια στιγμή κάποιοι από τους συμμετέχοντες σε αυτόν τον διάλογο (Κίνα, Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Ισραήλ) έχουν εμπλακεί σε έναν επικίνδυνο ανταγωνισμό αυτόνομων όπλων. Όσον αφορά δε το Ισραήλ, πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει κατασκευάσει ρομπότ με άδεια να σκοτώνουν ανθρώπους. Αυτά περιπολούν στα σύνορα με τη Γάζα και πυροβολούν Παλαιστίνιους. (...)
Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Τάσος Τσακίρογλου, ROSA (31/3/2026)
Τελικά τι σημαίνει «νοημοσύνη»;
γράφει ο Ιωάννης Βαρθολομαίου, στης Νησίδες, της Εφημερίδας των Συντακτών
(...) Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν.) δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική καινοτομία της ψηφιακής εποχής, αλλά μια βαθύτερη πρόκληση για τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο το νεωτερικό υποκείμενο έμαθε να κατανοεί τον εαυτό του, τη γνώση και τη σχέση του με τη φύση. Η διάχυση των αλγοριθμικών διαδικασιών στην κοινωνική και οικονομική ζωή δεν εγείρει μόνο ζητήματα τεχνολογικής ισχύος ή πολιτικής ρύθμισης, αλλά διανοίγει εκ νέου το θεμελιώδες ερώτημα για το τι σημαίνει «νοημοσύνη». Με αυτή την έννοια, η Τ.Ν. δεν αφορά μόνο το μέλλον των μηχανών, αλλά πρωτίστως τις οντολογικές προϋποθέσεις και μετατοπίσεις μέσα από τις οποίες η νεωτερικότητα κατανόησε την ανθρώπινη νόηση και τον κόσμο ως πεδίο γνώσης. Σε αυτό το εννοιολογικό πεδίο παρεμβαίνει το βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη, «Η Τεχνητή “Νοημοσύνη” ενώπιον του εαυτού της: Επανεξέταση της σχέσης ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας», ένα έργο που χαρτογραφεί το πεδίο ενός αναγκαίου φιλοσοφικού διαλόγου γύρω από τα θεμέλια της Τ.Ν. και τις έννοιες μέσα από τις οποίες την κατανοούμε. (...)
Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Ι. Βαρθολομαίος, Εφημερίδα των Συντακτών (10/04/2026)
Τεχνητή νοημοσύνη: Υπάρχουν όρια στη σχέση με τον άνθρωπο;
Συνέντευξη του Γιάννη Περπερίδη, στον δημοσιογράφο Πάρι Καρβουνόπουλο και το Militaire
Η εκπαίδευση στον ιστό της τεχνητής νοημοσύνης,
γράφει ο Αντώνης Μαυρόπουλος, στο DNEWS
(...) Πρόσφατα, είχα την χαρά να συμμετάσχω σε μία πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος για την τεχνητή νοημοσύνη και ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα από το βάθος των ερωτημάτων που τέθηκαν αλλά και της της συζήτησης που έγινε. Θα ήθελα όμως, έστω και εκ των υστέρων, να βάλω στο τραπέζι και μερικές πολύ χρήσιμες και κατατοπιστικές σκέψεις που εντόπισα διαβάζοντας το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη «Η Τεχνητή «Νοημοσύνη» ενώπιον του εαυτού της. Μία φιλοσοφική απομάγευση» (εκδόσεις Τόπος).
Ο Γιάννης Περπερίδης διακρίνει μία σειρά από μακροπρόθεσμα σημαντικούς κινδύνους για την εκπαίδευση, την τέχνη, τη φιλοσοφία και το περιβάλλον, όπως αυτοί προκύπτουν από την έννοια της «περιτύλιξης» του κόσμου μας γύρω από την τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για μία έννοια – κλειδί που έχει αναπτύξει ο περίφημος Luciano Floridi. Η έννοια της περιτύλιξης περιγράφει μια διαδικασία κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη δεν προσαρμόζεται στον κόσμο, αλλά αντιθέτως ο κόσμος προσαρμόζεται σταδιακά στη λογική της. Δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη που «καταλαβαίνει» τον κόσμο, είναι ο κόσμος που αναδιαμορφώνεται ώστε να γίνει «κατανοητός» από αυτήν. (...)
Στο GUSTAV ATHENS (Χαρ. Τρικούπη 6-10), την Τετάρτη 20/5/2026, οι εκδόσεις ΤΟΠΟΣ παρουσίασαν το νέο βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη «Η Τεχνητή «Νοημοσύνη» ενώπιον του εαυτού της, Επανεξέταση της σχέσης ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας». Για το βιβλίο μίλησαν: Τέλης Τύμπας (καθηγητής Ιστορίας της Τεχνολογίας στους Νεότερους Χρόνους, Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης, ΕΚΠΑ), Νικόλ Σαρλά (ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, υπ. δρ. Τμήμα Κοινωνιολογίας, ΕΚΠΑ), Αντώνης Μαυρόπουλος (χημικός μηχανικός, συγγραφέας), και ο συγγραφέας. Την εκδήλωση συντόνισε ο Νίκος Νικολέτος (υπ. διδάκτορας, Τμήμα Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων).
Προσθήκη στο καλάθι
