Πέρασαν στην αιωνιότητα για τον τρόπο που πέθαναν. Αλλά γνωρίζοντας τον τρόπο με τον οποίο έζησαν, η στάση τους γίνεται ακόμη πιο συγκλονιστική. Γιατί οι 200 εκτελεσμένοι της Καισαριανής, πριν φτάσουν στον τοίχο της εκτέλεσης την Πρωτομαγιά του 1944, είχαν υπάρξει αγωνιστές που πέρασαν χρόνια σε φυλακές και εξορίες, διατηρώντας ακλόνητα την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη και την πίστη στα ιδανικά της κοινωνικής και εθνικής απελευθέρωσης, μέσα στις πιο δύσκολες και εξουθενωτικές συνθήκες.
Τα βιογραφικά τους, που συγκεντρώνονται σε τούτον τον τόμο, δίνουν υπόσταση ζωής στο αγέρωχο βλέμμα που αντικρίσαμε στις πρόσφατα δημοσιευμένες φωτογραφίες τους. Στη συντριπτική τους πλειονότητα κομμουνιστές, αγωνιστές του εργατικού και λαϊκού κινήματος, κυνηγημένοι από «δημοκρατικές» και δικτατορικές κυβερνήσεις, και ακόμη πιο ανελέητα κατόπιν από τους ντόπιους συνεργάτες των κατοχικών δυνάμεων, παρέμειναν μέχρι το τέλος απειλή για τον σάπιο κόσμο της ιδιοτέλειας και της εκμετάλλευσης. Γι’ αυτό και τελικά εκτελέστηκαν…
Το τεκμηριωμένο υλικό αυτού του βιβλίου, τους ανασύρει στο φως, με σάρκα και οστά, με τα προτερήματα και τις αδυναμίες τους, τις χαρές και τις λύπες τους, τις οικογένειες, τις αγάπες και τις φιλίες τους, τα όνειρα και τους φόβους τους, αναδεικνύοντας τι ήταν αυτό που τους έκανε να αντέξουν και πώς κατάφεραν να θέσουν το συλλογικό πάνω από το ατομικό.
Ώστε να γίνουν περισσότερο ορατοί, όχι μόνο ως διαχρονικά σύμβολα θυσίας, αλλά ως άνθρωποι μπλεγμένοι στις δίνες της ιστορίας, με συγκεκριμένες διαδρομές ζωής, που συνειδητά αποφασίζουν να πάρουν θέση, να διαλέξουν πλευρά, και να υπερασπιστούν τις αξίες και τις επιλογές τους με την ίδια τους τη ζωή.
Εξώφυλλο: Α. Τάσσος (1914-1985)
Πρωτομαγιά του 1944.
Οι διακόσιοι στο θυσιαστήριο
Από το λεύκωμα «Το Θυσιαστήριο
της Λευτεριάς», έκδοση «Ο Ρήγας», Αθήνα 1945.
Copyright: Εταιρεία Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος
Καισαριανή: Ποιοι ήταν οι 200 εκτελεσμένοι – Προδημοσίευση του νέου βιβλίου στην «Εφ. Συν.»
(...) «[…] η Ιστορία αυτών των αγωνιστών δεν μπορεί και δεν πρέπει να περάσει στη λήθη. Μετά από μια δεκαετή έρευνα, καταφέραμε να συνθέσουμε τα βιογραφικά των 200 μαρτύρων της εργατικής τάξης και του λαού μας. Δεν μείναμε απλώς στα βιογραφικά τους στοιχεία, αλλά προσπαθήσαμε, με βάση όσα στοιχεία μπορέσαμε να συγκεντρώσουμε, να καταγράψουμε την πορεία τους στο εργατικό κίνημα. Τους αγώνες στους οποίους συμμετείχαν, τις διώξεις και τα βασανιστήρια που υπέστησαν, αλλά και κάποιες πιο ανθρώπινες, πιο προσωπικές τους στιγμές. Αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο. Χρειάστηκε να ξεφυλλίσουμε πάνω από 300 βιβλία και περίπου 20.000 φύλλα εφημερίδων, συλλέγοντας μία-μία τις πληροφορίες. Παρότι προσπαθήσαμε όσο ήταν δυνατόν να τις διασταυρώσουμε, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε τυχόν λάθη και παραλείψεις. Ελπίζουμε ότι αυτά θα διορθωθούν στο μέλλον, με τη βοήθεια συγγενών, ερευνητών, φορέων και νέων πηγών. Ομως η αρχή έγινε…». (...)
Διαβάστε περισσότερα, εδώ Η Εφημερίδα των Συντακτών, 10/10/2026
Για τους 200 κομμουνιστές της Καισαριανής
γράφει ο Χρήστος Λάσκος, στο Alterthess
(...) Το βιβλίο που μας προσφέρουν ο Στέφανος Πράσσος και η Χάρις Γιαννοπούλου είναι εξαιρετικά πολύτιμο, μοναδικά πολύτιμο, γιατί δίνει πρόσωπο σε αυτούς τους ανθρώπους. Δεν είναι οι 200 ήρωες, αλλά ο Γιάννης, ο Στάθης, ο Χρήστος – και ο άλλος Γιάννης... Είναι πρόσωπα· που δεν τους ορίζουν οι γενναίες τους πράξεις μόνο, αλλά αυτά που χάρηκαν κι αυτά που επιθύμησαν, αυτά που περίμεναν κι αυτά που αγάπησαν στις μικρές, χρονικά τώρα, ζωές τους. Η μεγάλη πλειονότητα έζησε πολύ σύντομες ζωές. Ήταν νέοι άνθρωποι, που είχαν όλη τη ζωή μπροστά τους, αλλά την έχασαν γρήγορα. Το βιβλίο, λοιπόν, λέγοντας τη ζωή τους –όση οι συγγραφείς ανακάλυψαν, μετά από μακροχρόνια έρευνα–, του καθενός ξεχωριστά, μας τους γνωρίζει, τους κάνει οικείους και, συνεπώς, μας δίνει τη δυνατότητα να τους φροντίσουμε, όπως τους πρέπει. Τον καθένα ξεχωριστά, αν και προσδιορισμένο συλλογικά – και κοινοτικά, στη γειτονιά, τη φυλακή και την εξορία. (...)