Εξώφυλλο & Δελτίο τύπου

1η Έκδοση: Οκτώβριος 2025
Από τον συγγραφέα της Καταραμένης ομάδας.

Έργο εξαντλητικής έρευνας, υπερφυσικού εύρους και δριμείας οικειότητας.
Μια αμείλικτα όμορφη, θρηνητική, τρυφερή μαρτυρία μιας τραγωδίας...
_{Tom Benn}

Το 1958 η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ήταν η πιο διάσημη ποδοσφαιρική ομάδα στον κόσμο και Πρωταθλήτρια Αγγλίας. Πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτήν έπαιζαν οι νεαροί αστέρες της με το παρατσούκλι οι «Μπέμπηδες του Μπάσμπι», από το όνομα του χαρισματικού προπονητή τους, Ματ Μπάσμπι. Όμως στις 6 Φεβρουαρίου το αεροπλάνο που μετέφερε την ομάδα πίσω στην Αγγλία από έναν αγώνα για το ευρωπαϊκό κύπελλο συνετρίβη στο Μόναχο κατά την απογείωση, σκοτώνοντας είκοσι τρεις ανθρώπους – ανάμεσά τους οχτώ παίκτες και τρία μέλη του τεχνικού επιτελείου της ομάδας. Το δυστύχημα κατέστρεψε την ομάδα, τραυμάτισε τους οπαδούς της σε όλο τον κόσμο και συγκλόνισε συθέμελα τη σφιχτοδεμένη κοινότητα του Μάντσεστερ.

Στο Μετά το Μόναχο ο καταξιωμένος μυθιστοριογράφος Ντέβιντ Πις αποτυπώνει τις αγωνιώδεις προσπάθειες μιας ομάδας, μιας πόλης κι ενός έθνους να ανακάμψουν και να ξανασταθούν στα πόδια τους, διερευνώντας με ευαισθησία τις επιπτώσεις του τραύματος και τη δύναμη της κοινότητας στον απόηχο της τραγωδίας. Ένας επιδέξιος συνδυασμός δράματος, κοινωνικής ιστορίας και αθλητικής βιογραφίας.

_{[Φωτογραφία εξωφύλλου: Ο σερ Μπόμπι Τσάρλτον παίζει ποδόσφαιρο με μερικά παιδιά στους δρόμους του Άσινγκτον (1958)].}

«Με την εμβρίθεια, την αξιοπρέπεια και το κοφτό ύφος του, το Μετά το Μόναχο αποτυπώνει το σοκ και την οδύνη, το κίνητρο και την ελπίδα για το μέλλον και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί το ποδόσφαιρο να αντικατοπτρίζει τον πολιτισμό και την κοινωνία μας και να εστιάζει σε αυτά. Πραγματικά εξαιρετικό».

^{John King}

«Δεν χρειάζεται να είσαι οπαδός της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ· ούτε καν να ξέρεις το παραμικρό για το ποδόσφαιρο για να απολαύσεις το Μετά το Μόναχο. Δεν είναι απλώς ένα βιβλίο· είναι ένα λεπτοδουλεμένο έργο τέχνης».

^{Anne Marie Scanlon}

Παρουσίαση από τον Μιχάλη Παπαγεωργίου
Οι Νεκροί δεν βγαίνουν αλλαγή στο ημίχρονο

Πως τραγωδία στη Γερμανία γίνεται φωτεινό υλικό στα χέρια ενός συγγραφέα και κάνει το ποδόσφαιρο να αλλάζει τους ρυθμούς μιας χώρας και της αναγνωστικής περιπέτειας. Το βιβλίο «Μετά το Μόναχο» από τις εκδόσεις «Τόπος» είναι σπουδαίο memento mori.

Είσαι οπαδός της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Αγωνιάς για το παρόν, κάνεις όνειρα για το μέλλον, δεν ξεχνάς το παρελθόν.  Αν ξεχάσεις το παρελθόν και ισχυριστείς πως είσαι ρέκτης του «τώρα» και τσiρλίντερ του εύκαιρου, καιρός είναι να αναθεωρήσεις.

Το ημερολόγιο έγραφε 6 Φεβρουαρίου του 1958, όταν το αεροπλάνο στο οποίο επέβαινε σύσσωμη η αποστολή της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ συνετρίβη κατά την απογείωσή του από το αεροδρόμιο Ριμ του Μονάχου, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 23 από τους 43 επιβαίνοντες.

Η πτήση τσάρτερ της British Airways προερχόταν από το Βελιγράδι, όπου οι «μπέμπηδες» του Ματ Μπάσμπι είχαν αποσπάσει ισοπαλία 3-3 από τον Ερυθρό Αστέρα και είχαν προκριθεί στην επόμενη φάση του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 6ης Φεβρουαρίου το ελικοφόρο αεροσκάφος προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Μονάχου για ανεφοδιασμό. Το μοιραίο συνέβη μερικές ώρες αργότερα, όταν κατά την τρίτη προσπάθεια απογείωσης, εξαιτίας σφοδρής χιονοθύελλας, το αεροσκάφος συνετρίβη σε ένα χωράφι δίπλα στο αεροδρόμιο.
Το αεροπορικό δυστύχημα στοίχισε τη ζωή σε 23 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων οι ποδοσφαιριστές Τζεφ Μπεντ, Ρότζερ Μπάιρν, Έντι Κόλμαν, Ντάνκαν Έντουαρντς, Μαρκ Τζόουνς, Ντέιβιντ Πεγκ, Τόμι Τέιλορ, Μπίλι Ουίλαν, οι προπονητές Τομ Κάρι και Μπερτ Ουάλεϊ, ο γενικός γραμματέας Ουόλτερ Κρίκμερ και οι δημοσιογράφοι Αλφ Κλαρκ, Ντόνι Ντέιβις, Τζορτζ Φόλοους, Τομ Τζάκσον, Άρτσι Λέντρμπουκ, Χένρι Ρόουζ, Φρανκ Σουίφτ και Έρικ Τόμπσον.

Επέζησαν οι Τζόνι Μπέρι, Τζάκι Μπλάντσφλαουερ (δεν έπαιξαν ξανά), Μπόμπι Τσάρλτον, Μπιλ Φόουλκς, Χάρι Γκρεγκ, Κένι Μόργκανς, Άλμπερτ Σκάνλον, Ντένις Βάιολετ, Ρέι Γουντς και ο προπονητής Ματ Μπάσμπι.

Ο Ντέιβιντ Πις που για αρκετούς έχει γράψει «το καλύτερο ίσως βιβλίο που γράφτηκε ποτέ για το ποδόσφαιρο», το «Καταραμένη ομάδα» (επίσης κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος), εδώ γράφει ένα υβριδικό χρονικό με μυθιστορηματικό τρόπο. Ποδοσφαιριστές που δεν ξανανέβηκαν σε αεροπλάνο και μόνο με τη βοήθεια του αλκοόλ κοιμόντουσαν, βλέποντας διαρκώς εφιάλτες. Μια πόλη με μαύρα κοστούμια, ταγιέρ και λουλούδια στα χέρια. Προπονητές και σκάουτερ σε απόγνωση. Ένα έθνος στα γόνατα. Γερμανοί γιατροί να σώζουν ζωές Βρετανών πολεμιστών. Πιλότοι σε διαρκές βέρτιγκο. Μα κυρίως οι Νεκροί. Ο συγγραφέας με υπόκλιση και χρέος στον Τζόις τους προσφέρει ένα αντίδωρο και μια μαύρη ποδοσφαιρική στολή για να δοκιμάσουν τα ρεφλέξ μας. Με θαυμαστό κατακερματισμό στην αφήγηση και δεκάδες πρωταγωνιστές επί χορταρένιας σκηνής, παραδίδει ένα αξιομνημόνευτο χρονικό ακόμα και γι’αυτούς που θεωρούν πως η μπάλα του ποδοσφαίρου είναι… τετράγωνη.
Ο Μοrissey έγραψε για χάρη τους: «They can't hurt you / Their style will never desert you / Because they' re all safely dead».

_{www.thebest.gr
γράφει ο Μιχάλης Παπαγεωργίου (24/11/25)}

Γράφει η Αριάδνη-Παναγιώτα Φατσή για το off-line post

(...) Το Μετά το Μόναχο του David Peace αποτελεί μια λογοτεχνική και μυθιστορηματικού χαρακτήρα αναδιήγηση του αεροπορικού δυστυχήματος του Μονάχου το 1958 και των μακροχρόνιων συνεπειών του. Το έργο δεν περιορίζεται στην αφήγηση του γεγονότος, αλλά και των συνεπειών του, τόσο στην ομάδα όσο και στην τοπική κοινωνία, καθώς και της πορείας που οδήγησε στην ανάκαμψη. Ο Peace συνυφαίνει μια αφήγηση μέσα από πολλές οπτικές, ποδοσφαιριστές, οικογένειες, ανθρώπους του συλλόγου, δημοσιογράφους, ακόμη και περαστικούς, και δείχνει πώς μία και μόνο πτήση, και ειδικότερα, η «καταραμένη» BEA Flight 609, συντάραξε εκ βάθρων τη Manchester United, όλη την πόλη, και τελικά εν συνόλω το αγγλικό ποδόσφαιρο. Η αφήγηση ακολουθεί τον σύλλογο και τους ανθρώπους του καθώς η ζωή συνεχίζεται: αγώνες που πρέπει να παιχτούν, κηδείες που πρέπει να γίνουν, καθήκοντα που δεν περιμένουν να κοπάσει το πένθος. Ο Jimmy Murphy, ο απρόθυμος προσωρινός προπονητής, και οι επιζώντες του δυστυχήματος γίνονται κεντρικές μορφές μιας αφήγησης, όπου ο χρόνος μοιάζει να κυλάει αλλόκοτα και η πρόκληση της επιβίωσης λαμβάνει πολλές μορφές.

Το μυθιστόρημα αυτό έχει πολλές αρετές, ακόμη και αν κάποιος δεν ασχολείται ιδιαίτερα με το ποδόσφαιρο και τον αθλητισμό. Η δύναμη του βιβλίου βρίσκεται στην τολμηρή του φόρμα, αλλά και στην ιδιαίτερη αίσθηση του Peace για το πώς αποδίδεται το συλλογικό συναίσθημα με ρεαλιστικούς όρους και συναισθηματική ένταση. Οι μεγάλες, ρυθμικές προτάσεις και η συσσώρευση λεπτομερειών μεταφέρουν με ενάργεια και γλαφυρότητα τα συναισθήματα των πρωταγωνιστών του βιβλίου, αλλά και το πώς η επόμενη μέρα του δυστυχήματος σχημάτισε ουσιαστικά τη δράση των ανθρώπων που επηρεάστηκαν, από τα γήπεδα έως και την καθημερινή ζωή της κοινότητας. Τελικά, το μυθιστόρημα γίνεται κάτι παραπάνω από τη διήγηση μιας ποδοσφαιρικής τραγωδίας, και αποδίδει την ελπίδα και τη ζωή που βρίσκει τη δύναμη να συνεχίζεται.                                                                                                                             
 _{Διαβάστε τη συνέχεια εδώ   
  Αριάδνη-Παναγιώτα Φατσή, off-line post (22/11/25)} 

​Παρουσίαση από τον Διονύση Μαρίνο
Η τραγωδία των Μπέμπηδων: μια ιστορία για την αρρενωπότητα, την ενοχή και την εθνική ταυτότητα

Έξω από το Ολντ Τράφορντ, το γήπεδο της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, υπάρχει ένα ρολόι που είναι σταματημένο στις 3:04. Ούτε μπρος πηγαίνει, ούτε πίσω. Για το κλαμπ και τους πολυάριθμους οπαδούς του αυτή ήταν η αποφράδα ώρα που κατέπεσε το αεροπλάνο που μετέφερε την ομάδα από το Μόναχο με προορισμό την Αγγλία.

(...) Δεν είναι πρώτη φορά που ο Πις ασχολείται με το ποδόσφαιρο. Μάλιστα, θα έλεγε κανείς πως το Μετά το Μόναχο κλείνει μια άτυπη τριλογία της μπάλας, η οποία ξεκίνησε με το εξαιρετικό μυθιστόρημα Καταραμένη ομάδα, που έχει ως κεντρικό πρόσωπο τον εκκεντρικό προπονητή Μπράιαν Κλαφ, ακολούθησε το Red or Dead, που αναφέρεται στον εμβληματικό προπονητή της Λίβερπουλ, Μπιλ Σάνκλι, και τώρα στρέφει το ενδιαφέρον του στο δράμα της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.

(...) Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε ένα ατόφιο δράμα με αθώα θύματα που έτυχε να συναντηθούν πολύ νωρίς με την κακή τους μοίρα. Είναι σαν ο Πις να βάζει μια κάμερα, εν προκειμένω τη συγγραφική φαντασία, η οποία εμφανίζεται μέσω της τριτοπρόσωπης αφήγησης, να καταγράψει μέσα στο κατεστραμμένο αεροπλάνο τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των ζωντανών να σώσουν εκείνους που είχαν χαθεί και στη συνέχεια το ανεπούλωτο τραύμα και την ενοχή που κουβαλούν όσοι επέστρεψαν στα σπίτια τους.

Αίσθηση καταστροφής

Υπάρχει μια αίσθηση επικείμενης καταστροφής στο μυθιστόρημα πριν καν αυτή συμβεί. Σαν προμηνύματα που έδειχναν πως κάτι δεν πήγαινε καλά. Όντως, ο Πις παρουσιάζει τα γεγονότα λες και οδηγούν σε ένα αρχαίο δράμα, όπου οι ήρωες οδεύουν προς τον θάνατό τους δίχως να μπορούν να τον αποτρέψουν. Σαν να υπάρχει μια ανώτερη δύναμη που τους κατευθύνει. Πολλές από τις σκηνές με πρωταγωνιστές τους επιζώντες είναι έντονες, δυνατές και τις διαβάζεις με δυσκολία, καθώς το συναίσθημα είναι έντονο και σου αφήνει ένα ευδιάκριτο χνάρι.

Είναι ολοφάνερο πως ο Πις και με αυτό το «ποδοσφαιρικό» βιβλίο του, δεν έχει την πρόθεση να γράψει ένα ντοκουμέντο ή μια βιογραφία. Δεν αφηγείται προς χάριν της αναπαραγωγής των γεγονότων. Σκοπός του είναι η διασύνδεση του ποδοσφαίρου (αυτής της βιομηχανίας λαϊκού συναισθήματος, μνήμης και εμπειριών) με την αρρενωπότητα, την ενοχή και την εθνική ταυτότητα. Υπάρχει κάτι περισσότερο από την τραγωδία και είναι η υποδοχή της από τη χώρα και τους πολίτες της. Είναι το σημείο όπου το ποδόσφαιρο αυτονομείται και γίνεται κάτι περισσότερο από ένα άθλημα των λαϊκών μαζών και μετατρέπεται σε εθνικό δείκτη. Δημιουργεί πεποιθήσεις, διαμορφώνει μύθους, αλλά και ξεσκεπάζει στερεότυπα και προθέσεις.

Ο Πις εξήγησε ότι το Μετά το Μόναχο γράφτηκε μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο οποίος του είχε προτείνει να εστιάσει στα γεγονότα του Φεβρουαρίου του 1958 και στον Τζίμι Μέρφι (τον προπονητή που ανέλαβε τα ηνία της ομάδας ενόσω ο Ματ Μπάσμπι ανέρρωνε), ο οποίος τελικά αναδεικνύεται σε μια από τις κεντρικές φιγούρες του μυθιστορήματος.

Γεννημένος το 1967, ο Πις βίωσε αυτά τα γεγονότα και το ευρύτερο πλαίσιό τους μόνο ως ανάμνηση και αφήγηση, στην οποία τώρα αποφάσισε να δώσει τη δική του εκδοχή. Μπορεί να μην είναι η αυθεντική, όπως θα την έλεγαν οι αληθινοί πρωταγωνιστές που βίωσαν τα γεγονότα, όμως γι’ αυτό ακριβώς υπάρχει η λογοτεχνία, για να δίνει φωνή σε όσα συνέβησαν στο βάθος του χρόνου και τα οποία μπορεί να μοιάζουν απόλυτα σημερινά. Η μετάφραση ανήκει στη Μαρίνα Τουλγαρίδου και είναι στο σωστό μέτρο της γραφής του Πις.

_{Bookpress (1/12/2025)
Διαβάστε εδώ όλη την παρουσίαση}

Γράφει ο Γιώργος Βαϊλάκης για το popaganda

(...) Με ισχυρή έμφαση στον πόνο, την ενοχή και την αντοχή των επιζώντων και των οικογενειών τους, ο συγγραφέας δημιουργεί μια ατμόσφαιρα στιβαρά εμπλεκόμενη στην κοινωνική και ταξική ιστορία της Μεγάλης Βρετανίας. Όσοι αναζητούν ένα λογοτεχνικό έργο που να συνδυάζει ιστορικό γεγονός, ομαδικό πένθος και κοινωνική αντανάκλαση θα το βρουν βαθιά ικανοποιητικό.

_{Popaganda.gr (20/12/2025)}

Γράφει ο Σπύρος Σμυρνής για το in2life

(...) Ο υπερταλαντούχος Ντέιβιντ Πις αφηγείται μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές στην ιστορία του ποδοσφαίρου και της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Το 1958, η ομάδα των «Μπέμπηδων του Μπάσμπι» ήταν η κορυφαία στην Αγγλία, με νεαρούς αστέρες και χαρισματικό προπονητή τον Ματ Μπάσμπι. Όμως, στις 6 Φεβρουαρίου, ένα τραγικό αεροπορικό δυστύχημα στο Μόναχο κατέστρεψε την ομάδα, σκοτώνοντας οχτώ παίκτες, τρία μέλη του τεχνικού επιτελείου και δεκάδες άλλους, αφήνοντας πίσω του θλίψη και σοκ που συγκλόνισαν ολόκληρο το ποδοσφαιρικό και κοινωνικό σύμπαν.

Ο Πις, με δεξιοτεχνία και ανθρωπιά, αποτυπώνει όχι μόνο την τραγωδία, αλλά και την ακατάβλητη προσπάθεια μιας ομάδας, μιας πόλης και ενός έθνους να ανακάμψουν. Μέσα από τη συγκερασμένη αφήγηση δράματος, κοινωνικής ιστορίας και αθλητικής βιογραφίας, αναδεικνύεται η δύναμη της κοινότητας, η σημασία της μνήμης και η ανθεκτικότητα του ανθρώπινου πνεύματος απέναντι στο απρόσμενο και το τραγικό. Ένα βιβλίο για την απώλεια, την ελπίδα και την αναγέννηση, που ξεπερνά τον αθλητισμό και βρίσκει στόχο στην καρδιά κάθε βιβλιόφιλου που σέβεται τον εαυτό του.

_{Σπύρος Σμυρνής, in2life.gr (02/01/26)}

Συνέντευξη στον Σπήλιο Λαμπρόπουλο για την Καθημερινή
Ντέιβιντ Πις: Το ποδόσφαιρο σε πρώτο πλάνο
Η σχέση της κοινωνίας με το άθλημα λέει πολλά για κάθε στιγμή στην ιστορία της Μ. Βρετανίας

Εχει γράψει αστυνομική μυθοπλασία, μας έχει χαρίσει τη νουάρ «Τριλογία του Τόκιο» και έχει γίνει ευρύτερα γνωστός από το «καλύτερο μυθιστόρημα που γράφτηκε ποτέ με θέμα το ποδόσφαιρο», σύμφωνα με τους Times, το περίφημο «Καταραμένη ομάδα» («Damned United», 2006). To 2025 κυκλοφόρησε και στη χώρα μας το τελευταίο του βιβλίο, με τίτλο «Μετά το Μόναχο», που, με αφορμή την τραγωδία της 6ης Φεβρουαρίου του 1958, όταν το αεροπλάνο που μετέφερε την ομάδα της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ συνετρίβη κατά την απογείωση στο αεροδρόμιο της γερμανικής πόλης, σκοτώνοντας 23 επιβάτες, φτιάχνει μια ιστορία που πραγματεύεται τη συνοχή του κοινωνικού ιστού και το βαθύ αποτύπωμα που μπορεί να έχει μια ποδοσφαιρική ομάδα σε μια πόλη – και κατ’ επέκταση μια ολόκληρη χώρα. Ο Βρετανός Ντέιβιντ Πις παραμένει, 26 χρόνια μετά το πρώτο του βιβλίο, σε εντυπωσιακή φόρμα. Με σεμνότητα, απορεί ελαφρώς που το κοινό στην Ελλάδα ενδιαφέρεται για το έργο του, αλλά δεν αποφεύγει καμία ερώτηση για τα βιβλία, το ποδόσφαιρο και την προσωπική του ζωή.

_{Διαβάστε τη συνέντευξη εδώ
Σ. Λαμπρόπουλος, Καθημερινή (06/01/2026)}
 

Γράφει ο Αλέξανδρος Στεργιόπουλος για το gazzeta.gr
Όταν τα παιδιά έμειναν για πάντα «Μπέμπηδες»

(...) Οι «Μπέμπηδες του Μπάσμπι» και η αιώνια νιότη που μεταδόθηκε και χαράχτηκε ανεξίτηλα στις επόμενες γενεές του συλλόγου, της κοινωνίας, των γειτονιών, του Μάντσεστερ. Το 1958 είναι το έτος «μηδέν» για την ομάδα και τα πάντα για τον συγγραφέα. Ο Πις προσεγγίσει με σεβασμό, ταπεινότητα και σιγουριά την τραγωδία και φτιάχνει μια μυθιστορία που συνδυάζει δράμα, κοινωνική ιστορία και αθλητική βιογραφία. Το non fiction στοιχείο είναι τόσο έντονο που δίνει ένα γεμάτο ζωντάνια αφηγηματικό περιβάλλον. Και ναι, η ατμόσφαιρα είναι βαριά, όμως είναι και βαθιά ανθρώπινη και σίγουρα είναι αυτό που συμβαίνει πάντα μετά από μια μεγάλη ρήξη με τον χρόνο.
Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ήταν, τότε, η πιο διάσημη ποδοσφαιρική ομάδα στον κόσμο. Πρωταθλήτρια Αγγλίας και με όλους τους τίτλους στα πόδια των παικτών της. Τα πάντα, όμως, άλλαξαν στις 6 Φεβρουαρίου 1958. Το αεροπλάνο που μετέφερε την ομάδα πίσω στην Αγγλία μετά από αγώνα για το ευρωπαϊκό κύπελλο, συνετρίβη στο Μόναχο κατά την απογείωσή του. Ο απολογισμός ήταν 23 άνθρωποι νεκροί, εκ των οποίων οι οκτώ παίκτες και μέλη του τεχνικού επιτελείου της ομάδας. Όταν οι εφημερίδες έκαναν γνωστή την είδηση, μια νέα εποχή, μια νέα ιστορία θα ξεκινούσε και θα κουβαλούσε για πάντα την παλιά.

Το ατομικό και συλλογικό τραύμα
Ο Ντέιβιντ Πις κατάφερε να συλλάβει το ατομικό και συλλογικό τραύμα. Η Γιουνάιτεντ ήταν, και για πολλούς είναι ακόμη, το καταφύγιο, η απόδραση και η δύναμή τους. Και ναι, ήταν σύμβολο τότε και είναι και τώρα. Την εποχή που δεν υπήρχαν κινητά τηλέφωνα, «έξυπνες» συσκευές και φυσικά social media, ο κάτοικος της γειτονιάς, της κοινότητας, της πόλης, «δενόταν» με τον ποδοσφαιρικό σύλλογο. Η λαϊκότητα του αθλήματος επικοινωνούσε, και επικοινωνεί φυσικά, άμεσα με τον άνθρωπο. Αυτό ήταν διαταξικό και η όλη διαδικασία συγκέντρωνε τη διαρκή προσπάθεια του ατόμου να επιβιώσει, να αντέξει, να εξελιχθεί και να νικήσει τις όποιες δυσκολίες της ζωής. Η απλή και πάντα δύσκολη ζωή αντανακλούσε στις προσπάθειες των ποδοσφαιριστών, στη συλλογική τους δράση, στην ενότητά τους. Όταν έγινε το δυστύχημα, κάτι «έσπασε» στη ψυχή και στο σώμα, στα σώματα, του Μάντσεστερ.
Ο Ντέιβιντ Πις μέσα από εξαντλητική έρευνα ανοίγει τις ρωγμές του πένθους και της μνήμης και φέρνει στην επιφάνεια καθετί ανθρώπινο, καθετί που δείχνει με καθαρότητα τους δεσμούς των κοινωνιών στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Οι φίλοι που έρθουν να συμπαρασταθούν στην απώλεια του φίλου. Η μητέρα κάποιου επιζώντα που θα πάει στα γραφεία της ομάδας να βοηθήσει στη διαχείριση του συμβάντος. Οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας που με τη σιωπή μόνο ρούχο, συνοδεύουν αυτούς που «έφυγαν» απρόσμενα. Ο Πις κρατά έναν σιωπηλό ρυθμό στην αφήγησή του και ενώνει το αντικειμενικό του οριστικού γεγονότος με την υποκειμενική συμπεριφορά απέναντί του. Το συγγραφικό αποτέλεσμα είναι μια real time ντοκιμενταρίστικη (sic) γραφή που σε κάνει συμμέτοχο σε όσα συνέβησαν πριν 68 χρόνια. Η πολύπλευρη, ολοκληρωτική, προσέγγιση του συγγραφέα περνά αποτελεσματικά στην ελληνική γλώσσα χάρη στη μετάφραση της Μαρίνας Τουλγαρίδου. Με αυτό το βιβλίο θα αγαπήσετε ακόμα περισσότερο ποδόσφαιρο, τη ζωή.

_{Αλέξανδρος Στεργιόπουλος
gazzeta.gr, (18/01/2026)}